Premiados / Sarituak

Jorge Cortés Izal:

Era amigo personal de Jose María Jimeno Jurío. Jorge fue uno de los impulsores de la revitalización de la enseñanza del euskera en el tardofranquismo; tuvo un papel primordial en el nacimiento de las ikastolas en Navarra (su tarea comenzó en Pamplona, y de ahí pasó a toda Navarra).
Fue en la vejez compañero de las clases de euskera que Asisko Urmeneta les impartía a ellos y a Pablo Antoñana.
Antes, la institución pública Príncipe de Viana había creado una rama de Fomento del Vascuence. Formaban parte de este organismo gente tan relevante como el recientemente fallecido José María Satrustegi, Díaz Ulzurrun o el ya citado Jorge Cortés Izal, que era el secretario y que fue clave para el desarrollo de nuestra lengua.
En el área del euskera el movimiento de ikastolas, retomando el de las ikastolas de la preguerra, Pamplona (1932), Estella (1.932), Elizondo (1935), inició la nueva andadura el año 1963 en Pamplona, aunque la verdadera progresión es de los setenta, dió por resultado San Fermín y Paz de Ziganda, con el empuje, entre otros de Javier Cunchillos, Jorge Cortes Izal, Fernando Acha, Miguel Javier Urmeneta, Carlos Garaikoetxea y otros muchos.
Juan Zelaia:

La vinculación de Juan Zelaia con la familia Jimeno Jurío viene de lejos (la relación amistosa) y ya desde 1994 Zelaia subvencionó todas las investigaciones que José Mari realizó en torno a la historia del euskera, incluida la revisión de su investigación en torno a la toponimia artajonesa.
Así como a José Mari, Juan Zelaia ha ayudado a una multitud de particulares y grupos a llevar a cabo proyectos culturales, investigaciones, trabajos… Es un empresario muy comprometido con la cultura del país, que no ha dudado en apoyar todo aquello que ha podido; gracias a su colaboración se han financiado becas, se han publicado obras, se han llevado a cabo investigaciones.
Nacido en Oñati (Gipuzkoa) en 1920, Juan Zelaia Letamendi es un hombre de empresa preocupado por la cultura y el entorno que le rodea. Doctor Ingeniero Industrial, tomó en 1959 las riendas de su empresa familiar, que pronto se asentaría como núcleo de sus posteriores iniciativas industriales.
Juan Zelaia es hoy presidente ejecutivo de Cegasa (pilas), Tuboplast (envases de plástico) e Hidronor (recuperación y tratamiento de residuos industriales), si bien su actividad empresarial abarca también otros sectores como el vinícola, el conservero o la comercialización, con presencia, además de en el propio País Vasco, en Francia, España, Reino Unido, Portugal, Estados Unidos, Chile, Argentina y México.
Empresario dotado de especial inquietud por las dimensiones sociales y culturales de la vida, Juan Zelaia ha impulsado y apoyado muy diversas iniciativas en estos dos ámbitos, desde la creación de ikastolas (escuelas en lengua vasca) o UZEI (Instituto Vasco de Servicios Universitarios), hasta la realización de la Expedición Tximist al Everest (1974) o importantes actuaciones de apoyo a deportes como el ciclismo.
Zelaia se halla vinculado familiar y personalmente a la diáspora vasco-americana. Fruto de ese sentimiento e inquietud de unir a vascos de todo el mundo en un proyecto común en favor de la cultura, Juan Zelaia fue el principal inspirador y promotor en 1994 de Euskal Fundazioa (Fundación Vasca en favor de la Cultura), entidad que preside.

Jorge Cortés Izal:

Jose Mari Jimeno Jurioren laguna zen. Frankismo garaian euskararen irakaskuntzaren berpizte lanetan sustatzailea izan zen; Jorgeren papera ezinbestekoa izan zen Nafarroan ikastolak sortzeko. Iruñean hasi zen lanean eta pixkana Nafarroa osora hedatu zuen bere ahalegina. Pablo Antoñana eta Jose Marirekin batera euskara ikasten aritu zen Asisko Urmeneta maixu zutela.
Otsagabiako seme, beti isilean ibili da lanean, euskararen aldeko langile nekaezina izan da.Iruñera joan zen ikastera eta orain bertan bizi da.Bianako Printzea erakundeak lehen bazuen Euskararen Sustapena alorra (Euskara saila).
Erakunde honen partaide izan ziren Jose Maria Satrustegi, Diaz Ulzurrun edota Cortés Izal bera, azken hau idazkari ere izan baitzen, eta euskararen garapenerako giltza izan zen.
Juan Zelaia:

Juan Zelaiak Jimeno Jurio familiarekin duen harremana aspalditik dator (harreman pertsonala). Horretaz gain, 1994tik aitzina Jose Marik euskararen gainean, baita Artaxoako toponimiaren gainean ere, egindako lanak ordaindu zizkion Zelaiak. Jose Mariri bezala, hamaika lagun eta talderi eman dio laguntza Zelaiak kultur proiektuak, ikerkuntzak, lanak egin ahal izateko. Bere kulturarekin konpromiso handia duen enpresaria da, eta ez du zalantzarik egin behin ere eman zezakeen laguntza inori emateko; bere ahaleginei esker bekak antolatu dira, liburuak publikatu, ikerketak gauzatu… Azken batean, bere baliabideak direla eta, herriari eta bere kulturaren garapena eta berreskuratzeari eman dio hain beharrezko duen laguntza.
Juan Zelaia Letamendi Oñatin jaio zen 1920an, Zañartu Auzoko «Upaingoa» baserrian.
Ikasketak Bilbon egin zituen, eta Injineru Doktorea da. Aita hiltzean, familiarteko enpresa-ardurak hartu behar izan zituen bere gain, eta handik hona zeregin horietan jardun du, jasotako lantegietan eta ondoren berak sortu dituenetan.
Hemen eta erbestean enpresa-ekimen berriak sustatu ditu, betiere guztiaren erroak eta buruak hemen, gure herrian, mantenduz, eta lantegiak batez ere Oñati eta Gasteizen lekutuz.
Amerikan egonaldi ezberdinetan urte anitz eman du eta Kontinente ezberdinak ezagutu ditu.
Lehen lan-urteak etxegintzan eman ondoren, ekoizpen-alor ezberdinetan saiatu da enpresak sortzen edo eskuratu eta gidatzen: Cegasa-n pilak egin ditu, Tuboplast-en kosmetika-ontziak eta Hidronor-en industri hondakinak garbitzen eta zaintzen ahalegindu da. Komerzializazio (Cegasa Internacional) eta banaketa-sareak eratu ditu (Cega Multidistribución), ardoak ekoitzi (Lan), edo kartutxoak egin (CTL Activ). Iparraldean Garoa Sarl enpresa du.
Gerra-aurrekoetatik hasita, euskal kulturaren garapenari garrantzi osoa eman dio, berau euskal nortasunaren funtsezko euskarri ezinbestekoa dela jakinik.
Batzuetan gure kulturaren behatzaile eta hartzaile gisara, eta bestetan, bertan sortutako ekimenen laguntzaile eta babesle bezala, gogoz egon da euskal kultur sortzaileen ondoan. Hau da, zalantzarik gabe, bere meriturik agirikoena.
Ikastolagintza oso bertatik jarraitu du, han eta hemen jasotzen joan diren eraikin eta erakundeak begiratuz, egiturazko zenbait gastuetarako laguntzak eskueran jarriz. Eta bestelako euskal alorretan ere esku hartu du.
Euskararen normalkuntzarako corpusaren eguneratzean eta saiakera-argitalpenen sustapenean jarraitasunez lagundu du. Aurreko mendeetako euskarazko eskuizkribuak zaintzen eta ikertzaileentzat eskueran jartzen ere bai. Bertsolaritza, euskararen ikerkuntza eta hedabideak bere babesle-arduraz baliatu ahal izan dira, azken urteetan batik bat.
Besteak beste, «Juan Zelaia» izeneko Saiakera-Saria babesten du eta Euskal Fundazioa Elkarteko sustatzailea da.







